Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu và các công nghệ mới đang làm thay đổi cách thức vận hành của nền kinh tế cũng như nhu cầu nhân lực của thị trường lao động. Điều này khiến nhiều học sinh, đặc biệt là những em có định hướng theo học các ngành kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh, không khỏi băn khoăn về triển vọng nghề nghiệp trong tương lai.
Trao đổi về vấn đề này, TS. Lê Anh Đức – Trưởng phòng Quản lý Đào tạo ĐHKTQD – cho rằng sự phát triển của AI không đồng nghĩa với việc cơ hội việc làm của sinh viên khối ngành kinh tế bị thu hẹp. Ngược lại, đây là giai đoạn đặt ra những yêu cầu mới đối với chất lượng nguồn nhân lực và mở ra nhiều cơ hội cho những người có năng lực thích ứng tốt.
Ảnh: TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân. Ảnh: Trần Hiệp
Nhu cầu nhân lực chất lượng cao tiếp tục gia tăng
Theo TS. Lê Anh Đức, các công nghệ như trí tuệ nhân tạo hay khoa học dữ liệu đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, vai trò chính của các công nghệ này là hỗ trợ nâng cao hiệu quả lao động, tối ưu hóa quy trình và cải thiện chất lượng cuộc sống. Trong môi trường đó, người lao động không đứng trước nguy cơ bị thay thế hoàn toàn, mà cần chủ động thích nghi với những thay đổi của thời đại. Đặc biệt, những cá nhân được đào tạo bài bản, sở hữu tư duy phản biện, khả năng học hỏi và thích ứng linh hoạt vẫn luôn là lực lượng được các tổ chức và doanh nghiệp săn đón.
Ảnh: Các tân cử nhân Đại học Kinh tế Quốc dân trong lễ tốt nghiệp. Ảnh: Tuấn Anh
Ông nhấn mạnh rằng xã hội vẫn duy trì nhu cầu lớn đối với nguồn nhân lực trong các lĩnh vực kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh. Tuy nhiên, yêu cầu tuyển dụng hiện nay không chỉ dừng lại ở kiến thức chuyên môn mà còn đòi hỏi người học phải có thêm hiểu biết về dữ liệu, công nghệ số và khả năng vận dụng các công cụ AI trong công việc.
Đào tạo kinh tế trong thời đại số cần tư duy liên ngành
Sự chuyển dịch của thị trường lao động đang thúc đẩy các cơ sở giáo dục đại học đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tích hợp và liên ngành. Tại ĐHKTQD, nhiều chương trình đào tạo mới được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong bối cảnh kinh tế số. Bên cạnh đó, các chương trình đào tạo truyền thống cũng được cập nhật bằng việc tích hợp các nội dung liên quan đến khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Mục tiêu là giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn hình thành tư duy dữ liệu, khả năng ứng dụng công nghệ và tinh thần đổi mới trong quá trình học tập cũng như làm việc sau khi tốt nghiệp.
Ảnh: Sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân. Ảnh: Tuấn Anh
Theo TS. Lê Anh Đức, xu hướng hiện nay không phải là sự suy giảm cơ hội việc làm của khối ngành kinh tế mà là sự dịch chuyển sang nhu cầu nhân lực có chất lượng cao hơn, sở hữu năng lực tổng hợp và khả năng làm việc trong môi trường đa lĩnh vực.
Theo đuổi đam mê nhưng phải chuẩn bị năng lực cho tương lai
Trước câu hỏi về việc nên lựa chọn ngành học theo đam mê hay theo xu hướng thị trường, TS. Lê Anh Đức cho rằng không ai có thể dự báo chính xác thị trường lao động trong 5 đến 10 năm tới sẽ thay đổi như thế nào. Vì vậy, học sinh không nên quá lo lắng trước những biến động còn chưa xảy ra để rồi từ bỏ lĩnh vực mình yêu thích. Thay vào đó, điều quan trọng nhất là xác định rõ năng lực, sở thích của bản thân và nghiêm túc đầu tư cho lựa chọn đó.
Từ kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực giáo dục và tuyển sinh, ông nhận thấy những người đạt được thành công thường là những người kiên trì theo đuổi mục tiêu, không ngừng nâng cao giá trị bản thân và sẵn sàng học hỏi để thích ứng với môi trường mới.
Ba năng lực cốt lõi dành cho người học trong thời đại mới
Để nâng cao khả năng cạnh tranh trong tương lai, TS. Lê Anh Đức cho rằng học sinh và sinh viên cần chú trọng phát triển ba nhóm năng lực quan trọng. Thứ nhất là nền tảng chuyên môn vững chắc trong lĩnh vực đã lựa chọn, hướng tới việc trở thành người có kiến thức chuyên sâu và năng lực nghề nghiệp thực chất. Thứ hai là năng lực hội nhập quốc tế, trong đó ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, đóng vai trò quan trọng giúp người học tiếp cận tri thức toàn cầu và thích nghi với môi trường làm việc quốc tế. Thứ ba là năng lực số. Đây được xem là yêu cầu không thể thiếu đối với nguồn nhân lực trong thời đại chuyển đổi số, khi công nghệ ngày càng hiện diện trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội.
Chiến lược đăng ký nguyện vọng cần dựa trên năng lực thực tế
Đối với mùa tuyển sinh năm 2026, khi mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng, TS. Lê Anh Đức khuyến nghị các em cần xây dựng kế hoạch đăng ký một cách khoa học. Theo đó, thí sinh nên nghiên cứu kỹ các phương thức xét tuyển, tham khảo điểm chuẩn các năm trước và đánh giá tương đối chính xác năng lực của bản thân. Danh sách nguyện vọng nên được phân bổ thành ba nhóm gồm: nhóm ngành có mức điểm cao hơn khả năng hiện tại, nhóm ngành tương đương và nhóm ngành có mức điểm thấp hơn dự kiến của bản thân. Cách tiếp cận này giúp gia tăng cơ hội trúng tuyển đồng thời vẫn đảm bảo khả năng tiếp cận những ngành học mà thí sinh thực sự yêu thích.
Ảnh: Giảng viên, sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân trong hoạt động tư vấn tuyển sinh các chương trình đào tạo.
Tập trung cho kỳ thi tốt nghiệp THPT
Trong giai đoạn nước rút trước kỳ thi tốt nghiệp THPT và mùa xét tuyển đại học, TS. Lê Anh Đức nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất đối với học sinh lúc này là tập trung tối đa cho việc ôn tập và chuẩn bị kiến thức. Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là căn cứ xét tuyển quan trọng của phần lớn các cơ sở giáo dục đại học. Việc nỗ lực hết khả năng trong thời gian còn lại sẽ giúp các em đạt kết quả tốt hơn, mở rộng cơ hội trúng tuyển vào ngành học mong muốn.
Ảnh: Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: Trần Hiệp
Bên cạnh việc học tập, ông cũng khuyến khích học sinh tận hưởng những khoảnh khắc cuối cùng của tuổi học trò, lưu giữ những kỷ niệm đẹp cùng thầy cô và bạn bè trước khi bước vào chặng đường mới của cuộc sống sinh viên.
Bài viết được tổng hợp từ những chia sẻ của TS. Lê Anh Đức – Trưởng phòng Quản lý Đào tạo ĐHKTQD với Báo Đại biểu Nhân Dân về xu hướng việc làm, lựa chọn ngành học và cơ hội phát triển nghề nghiệp của sinh viên khối ngành kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ.
